Mensen zeggen wel eens dat je moet kiezen om je te kunnen focussen. Esther van Fenema heeft ‘nooit goed kunnen kiezen’, daarom combineert ze veel dingen. ‘ ‘Het zijn elementen die bij elkaar horen.’ Vier dagen per week is ze psychiater in het LUMC. Daarnaast schrijft ze onder meer columns en is ze violist. ‘Daarin ben ik erg gedisciplineerd. Een paar keer per jaar heb ik een optreden, om de drive te houden. Vroeger had ik ook last van podiumangst, waarvoor mijn patiënten naar de muziekpoli komen. Nu ik wat ouder ben, beleef ik er vooral plezier aan. Als ik niet speel, is het net alsof in mijn hoofd een zeef zit waarvan de gaatjes verstopt zijn. Als ik wel speel, kan ik erna vaak beter schrijven. Columns bedenk ik wachtend op de tram of tijdens het koken. Als psychiater ben je de hele dag bezig om naar één individu het kijken, het aardige van columns is dat je breder naar de maatschappij kijkt.’

Ze is gepromoveerd op onderzoek naar, kort gezegd, richtlijnen in de psychiatrische praktijk. ‘Ik vind het saai om alleen een feitelijk antwoord te geven, ik wil een overstijgend antwoord geven’. Van Fenema zegt het op de vraag waar haar promotieonderzoek eigenlijk over gaat. Het typeert haar. Deze uitspraak zou net zo goed over een ander onderwerp kunnen gaan; want Van Fenema is iemand met een uitgesproken mening. Of het nu gaat om de ‘vreetschuren’ in NS-stationshallen, of ‘angstige beroepsgenoten’ of ‘commerciële’ zorgverzekeraars – Van Fenema vindt er iets van. ‘Er zijn artsen die terughoudend zijn, maar ik vind dat we mogen reageren op wat we tegenkomen. Ik zie de gevolgen van politieke besluitvorming, van maatschappelijke ontwikkelingen. Neem opgroeiende kinderen. Mijn stiefkinderen groeien op in het Gooi. Je zou denken dat daar verstandige ouders wonen, hoogopgeleid. Als ik zie wat voor vrijheid zij hun kinderen geven om met drank en drugs te experimenteren. Mijn 15-jarige stiefdochter zegt dat bijna iedereen in haar klas rookt. Dat vind ik bizar. Er zijn nog altijd ouders die zeggen: die ene sigaret of dat drankje kun je beter met ons doen, want dan weet je tenminste hoe het is. Terwijl ze weten dat dit verslaving in de hand werkt en we tegenwoordig meer weten over de schadelijke effecten. We zijn nu nóg dommer als we het toestaan.’

Binnen haar eigen vakgebied wil ze meer ‘zichtbaarheid’ geven aan depressie; zo was ze initiatiefnemer van het eerste Depressiegala, waaruit een publiekscampagne is voortgekomen. ‘Vroeger was kanker een taboe, dat geldt nog altijd voor psychiatrische problemen. Ik kan niet anders concluderen dan dat wij, als psychiaters, méér moeten doen. Niet zozeer soft begrip kweken, maar feiten brengen, vertellen wat we zien in onze spreekkamer. We moeten de maatschappij veel meer tonen wat WIJ zien.’ In het voorjaar van 2018 zal de documentaire 'Stress to Impress' online komen. Esther is, vanwege haar veelzijdigheid gevraagd om input te leveren. Bekijk hier meer informatie.
Foto: Mats van Solingen

Promotie

 
proefschrift


Op 15 september 2016 promoveerde Esther op het proefschrift getiteld ‘Treatment quality in times of ROM’.
In dit onderzoek onderzocht zij de mate waarin richtlijnen daadwerkelijk in de dagelijkse praktijk van de psychiatrie worden toegepast en welke factoren hierop van invloed zijn.

Bekijk hier het online proefschrift.

Muziekpoli

Om haar expertise als psychiater te combineren met haar achtergrond als professioneel violiste, richtte Esther in 2008 de Muziekpoli op, een wereldwijd uniek initiatief, voor musici met psychische klachten. Ze werd hiertoe gestimuleerd door Orthopedisch Chrirurg, Boni Rietveld, die het Medisch Centrum voor Dansers en Musici in Den Haag heeft opgericht. Musici, maar ook andere performing artists uit binnen- en buitenland vinden hun weg naar de Muziekpoli.

Na een aanmelding door een verwijzend arts (meestal huisarts of bedrijfsarts) volgt er een intakefase, waarin de klachten worden geïnventariseerd, ondersteund door gestandaardiseerd vragenlijstonderzoek. In het laatste gesprek van deze fase worden eventuele diagnoses met de patiënt besproken en volgt een behandelplan of verwijzing als dat noodzakelijk is.

Onderzoek
De Muziekpoli heeft een samenwerkingsverband met het Conservatorium van Amsterdam en sinds recent ook het Center for Human Drug Research om onderzoek te doen bij deze bijzondere populatie. Sinds de oprichting zijn er al diverse publicaties verschenen, waarin wordt gekeken naar specifieke psychische kenmerken bij musici en de biologische parameters van stress, zoals bij optreden.

Bekijk hier de patiëntenfolder van De Muziekpoli.

Boek

'Het ontstemde brein'

Psychiater op de Muziekpoli

Eind juni 2018 verscheen het nieuwe boek van Esther van Fenema: 'Titel: Het ontstemde brein, psychiater op de Muziekpoli'

De stress van een bestaan als musicus is groot. Vaak moet avond aan avond een topprestatie worden geleverd. Alleen het hoogste kwaliteitsniveau is goed genoeg en de concurrentie is moordend. Falen is de grootst denkbare angst. Geen wonder dat veel musici kampen met psychische klachten en in het bijzonder podiumangst.

Esther van Fenema is psychiater, professioneel violist én oprichter van de Muziekpoli. In haar bijzondere praktijk behandelt ze musici die vanwege psychische klachten niet meer kunnen functioneren. Hoe ontwrichtend dergelijke klachten kunnen zijn weet zij als geen ander.

In Het ontstemde brein vertelt ze over haar eigen relatie met muziek, legt ze uit wat muziek en optreden met je brein en je lichaam doen, en verklaart ze, met voorbeelden uit haar praktijk, waarom er zoveel musici met psychische klachten zijn. Zo wordt duidelijk waarom musiceren zowel de zwaarste vloek als de zoetste zegen is.

Bestel het boek hier

Publiekscampagne met het ministerie van VWS

Met de slogan ‘Herken de signalen en praat erover’ is het ministerie van Volksgezondheid - samen met de Mental Health Foundation - een landelijke publiekscampagne gestart over depressie. Om ervoor te zorgen dat depressie nu eindelijk wél onderwerp van gesprek wordt.

Want ook al lijdt een op de twintig Nederlanders er aan en is het de belangrijkste reden voor ziekteverzuim, toch wordt over depressie veel te weinig gesproken. Televisiespotjes en acties op social-media laten zien wat het is om een depressie te hebben.

Op de website omgaanmetdepressie.nl lees je onder meer welke klachten erbij horen
en zijn tips te vinden hoe je iemand met een depressie kunt helpen.
De campagne van 2017 heeft gevolg gekregen in 2018: De campagne
Hey, Het is oké biedt verschillende hulpmiddelen om het gesprek over depressie te starten. De Hey campagne wil mensen bewegen zich niet af te sluiten, maar juist over depressie te praten.

Zowel voor mensen met een depressie als voor hun omstanders is het vaak lastig om te praten over depressie. Hierdoor hebben veel mensen het gevoel dat zij er alleen voor staan. Hey is de aanmoediging om het gesprek over depressie aan te gaan

Zo organiseerde Hey een uniek evenement op 7 februari 2018 : Moodcamp. De hoofdactiviteit op Moodcamp was een hindernissenloop (obstacle run) waarvan de obstakels waren gebaseerd op verschillende aspecten van depressie. Denk bijvoorbeeld aan Het zwarte gat, Het web of de Uit-balans-baan. Hierdoor leerden de deelnemers over depressie en ervaarden zij op een unieke manier ervaren hoe het is om met depressie te worden geconfronteerd.

Overige specialisaties

SOLK
Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten zijn klachten die langer dan enkele weken duren en waarbij na adequaat medisch onderzoek geen somatische aandoening wordt gevonden die de klachten voldoende verklaart. Op de SOLK poli wordt samen met de patiënt gekeken naar mogelijke in standhoudende factoren voor de klachten en eventuele aangrijpingspunten voor behandeling om het dagelijks functioneren te verbeteren.

Ziekenhuispsychiatrie
Het LUMC is een academisch ziekenhuis met derdelijns voorzieningen o.a. levertransplantaties en nierpancreastransplantaties, meerdere intensive care afdelingen en een Spoedeisende Hulp. Als ziekenhuispsychiater houd ik me bezig met somatisch-psychiatrische comorbiditeit bij veelal complexe patiënten die zijn opgenomen in het ziekenhuis of gezien worden op de Eerste Hulp.